صفحه اصلي > گفتگو > تابآوری نظام سلامت یک مفهوم نوظهور است
تابآوری نظام سلامت یک مفهوم نوظهور است26 اردیبهشت 1405. نويسنده: monshi |
 دومین روز از هفته سلامت، با عنوان «تابآوری نظام سلامت، مدیریت علمی در بحران» نامگذاری شده است. گفتگو با زهرا اسکندری ،دکترای تخصصی سلامت در بلایا و فوریتها و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز تابآوری نظام سلامت دقیقاً به چه معناست و چه ویژگیهایی دارد؟ نظامهای سلامت بر اساس کارکردهای پایهای پایهگذاری شدهاند که برای ارائه مؤثر خدمات ایمن و باکیفیت سلامت، باید همیشه با هم کار کنند. این کارکردها در برابر شوکها و تغییرات آسیبپذیر هستند. اگر یک نظام سلامت نتواند فشار ناشی از یک شوک را تحمل کند، ممکن است از کار بیفتد یا فروبپاشد. مفهوم تابآوری با هدف تقویت نظامهای سلامت برای جلوگیری از اختلال یا فروپاشی مطرح شده است. تعریف تابآوری نظام سلامت تابآوری نظام سلامت مفهومی است که به تازگی وارد پژوهشهای نظام سلامت شده و هنوز یک توصیف مشترک و واحد برای آن وجود ندارد. با این حال، مهمترین اصطلاحاتی که در توصیف تابآوری به کار میروند، عبارتند از: شوک، سازگاری، حفظ، جذب، پاسخ، تحمل کردن، یادگیری و تحول.یک نظام سلامت تابآور، سیستمی است که بتواند فشار ناشی از شوکها را تحمل کند، کارکردهای اصلی خود را حفظ نماید، به موقع پاسخ دهد، از تجربیات گذشته بیاموزد و در صورت نیاز متحول شود. چرا تابآوری نظام سلامت اهمیت دارد؟ چالشهای اخیر، مانند تغییر بار بیماریها، مقاومت ضد میکروبی، بحرانهای مالی و افزایش فراوانی رویدادهای شدید آب و هوایی، بر کارکردهای نظامهای سلامت فشار وارد کردهاند. این چالشها از اختلالات ملی یا محلی تا همهگیریهایی با تأثیر جهانی قابل توجه را شامل میشوند که نه تنها منجر به تلفات جانی قابل توجهی میشوند، بلکه موانع شدیدی برای عملکرد نظامهای سلامت ایجاد میکنند. دو نوع تابآوری نوع اول: تابآوری در برابر شوکهای ناگهانی – مانند همهگیریها (ابولا، زیکا) و بلایای طبیعی. این نوع تابآوری بیشتر در مدیریت حوادث و فوریتها مورد توجه قرار میگیرد. نوع دوم: تابآوری روزمره – که در برابر چالشهای مزمن و طولانیمدت مطرح میشود. در این وضعیت، بافت یک شوک ناگهانی نیست، بلکه یک چالش مزمن است که هر روز در یک دوره طولانی رخ میدهد و همیشه نمیتوان آن را پیشبینی کرد. نمونههای آن عبارتند از مقاومت آنتیبیوتیکی، بحرانهای مالی و کمبود منابع روزمره. نکته مهم این است که تابآوری روزمره در پژوهشها کمتر به آن پرداخته شده، اما به همان اندازه حیاتی است ویژگیهای نظام سلامت تابآور بر اساس چارچوب سازمان جهانی بهداشت، نظامهای سلامت از شش بلوک ساختمانی تشکیل شدهاند که برای تابآوری، هر یک از این بلوکها باید ویژگیهای خاصی داشته باشند: ۱. رهبری و حاکمیت: این بلوک به عنوان مهمترین عامل برای ایجاد تابآوری شناخته شده است. ویژگیهای کلیدی آن عبارتند از: پاسخگویی و شفافیت همراه با برابری (به ویژه در زمان شوک که برابری اغلب از دست میرود)، ظرفیت پیشبینی چالشهای آینده (که باید در زمانهای پایدار ساخته شود، نه در زمان شوک)، یادگیری از تجربیات قبلی و اجرای مؤثر درسهای آموخته شده، و شناسایی و درگیر کردن بازیگران مناسب در داخل و خارج از بخش سلامت. ۲. تأمین مالی: تخصیص مؤثر منابع مالی و حفاظت از بودجه مراقبتهای سلامت برای تابآوری حیاتی است. استفاده از منابع مالی متنوع و پایدار، خطر کمبود بودجه برای پاسخ را به حداقل میرساند. یک نظام سلامت تابآور باید با بودجه ملی، ترجیحاً از طریق مالیات، تأمین شود. همچنین فروش محصولات پزشکی با قیمتهای پایدار در طول شوکها از دیگر ویژگیهای مهم است. ۳. نیروی کار سلامت: نظام سلامت تابآور به نیروی کاری با ترکیبی از مهارتها نیاز دارد که بتواند خود را با تغییرات بلندمدت و شوکها تطبیق دهد. شایستگی درون نیروی کار سلامت باید به اندازه کافی بالا باشد تا عملکردهای روزانه نظام سلامت را حفظ کند و همچنان مراقبت با کیفیت ارائه دهد، حتی زمانی که منابع ممکن است کمیاب باشند. وجود منابع نیروی کار اضافی به عنوان روشی برای بهبود سرعت و اثربخشی پاسخ به شوک مطرح شده است. همچنین تأکید میشود که به کارکنان سلامت باید در همه زمانها حمایت و مشوقهای مناسب داده شود، به ویژه در طول شوکها که ترس ممکن است باعث شود کارکنان سلامت ایستگاههای خود را ترک کنند. ۴. اطلاعات: جمعآوری مستمر دادهها برای بهبود آمادگی و پاسخ به تغییرات بلندمدت و شوک، یک ویژگی تکراری در ادبیات تابآوری است. نیاز به دادههای نظارتی با کیفیت خوب مطرح میشود تا سیاستها بر حوزههای مناسب تمرکز کنند و تصمیمات درستی برای پیشبینی تغییرات و شوکهایی که به احتمال زیاد بر نظام سلامت تأثیر میگذارند، گرفته شود. اطلاعات همچنین به عنوان اساسی برای سرعت تطبیق یک نظام سلامت با تغییر ذکر شده است. ۵. ارائه خدمات: یک نظام سلامت تابآور باید بتواند خدمات اضافی به کل جمعیت در طول یک شوک ارائه دهد و در عین حال خدمات روزمره را حفظ کند. تمرکز بر تلاشهای پیشگیرانه، مانند مداخلات بهداشت عمومی، در زمانهای پایدار به عنوان یکی از راهبردها برای آماده بودن نظام سلامت برای شوکها و تغییرات شناسایی شده است. ۶. محصولات پزشکی، واکسنها و فناوری: این بلوک کمترین مورد توجه را در ادبیات تابآوری داشته است، در حالی که دسترسی به محصولات پزشکی برای عملکرد خوب نظام سلامت حیاتی است. چالش اصلی این است که برخی از محصولات پزشکی ضروری به دلیل پاداش مالی کم برای شرکتهای داروسازی برای تولید جذاب نیستند و در نتیجه تحقیق و توسعه آنها با بودجه ناکافی مواجه است. نتیجهگیری تابآوری نظام سلامت یک مفهوم نوظهور است و هنوز به یک توصیف مشترک نرسیده است. با این حال، یافتههای علمی نشان میدهد که تغییرات بلندمدت، یادگیری از تجربیات گذشته، و تابآوری روزمره جنبههای مهم تابآوری هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.در روزی که به نام «تابآوری نظام سلامت، مدیریت علمی در بحران» نامگذاری شده است، باید به خاطر داشته باشیم که تابآوری واقعی فقط بازگشت به وضعیت قبل نیست؛ تابآوری واقعی یعنی تغییر کردن، یاد گرفتن و قویتر شدن. یک نظام سلامت تابآور، نظامی است که بتواند فشار ناشی از شوکها را تحمل کند، کارکردهای اصلی خود را حفظ نماید، از تجربیات گذشته بیاموزد و در صورت نیاز متحول شود. بازگشت |