
صفحه اصلي > یادداشت > وقتی کتاب از سبد زندگی خانوادهها حذف میشود
وقتی کتاب از سبد زندگی خانوادهها حذف میشودامروز, 08:44. نويسنده: monshi |
|
هفته کتاب و کتابخوانی فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه مطالعه در زندگی فردی و اجتماعی است؛ فرصتی برای بررسی این واقعیت که چرا با وجود پیشرفت فناوری، گسترش ابزارهای ارتباطی و دسترسی آسان به اطلاعات، کتاب همچنان در اولویت بسیاری از خانوادهها جایگاه شایستهای ندارد و بهتدریج از سبد نیازهای فرهنگی خانوار حذف میشود. احسان فلاحت پیشه / امروزه در بسیاری از خانوادهها، هزینههای مربوط به مسکن، خوراک، پوشاک و سایر نیازهای روزمره چنان سهم بزرگی از درآمد را به خود اختصاص دادهاند که خرید کتاب به یکی از نخستین گزینههای حذفشده از فهرست هزینهها تبدیل شده است. افزایش قیمت کتاب و کاهش قدرت خرید خانوارها، دسترسی به منابع مطالعاتی را برای بخش قابلتوجهی از جامعه دشوار کرده است. در چنین شرایطی، کتاب از یک کالای فرهنگی ضروری به خریدی گاه تجملی تبدیل میشود؛ اتفاقی که نمیتوان نسبت به پیامدهای بلندمدت آن بیتفاوت بود.البته تمام ماجرا را نمیتوان به مسائل اقتصادی محدود کرد. تغییر سبک زندگی، گسترش شبکههای اجتماعی، مصرف گسترده محتوای کوتاه و جذابیت سرگرمیهای دیجیتال نیز فرصت مطالعه عمیق و مستمر را در زندگی روزمره کاهش داده است. بسیاری از افراد ساعتهای قابلتوجهی را در فضای مجازی سپری میکنند، اما برای خواندن چند صفحه کتاب در طول روز فرصت یا انگیزه کافی ندارند. این وضعیت بهتدریج عادت مطالعه را تضعیف کرده و فاصله میان نسل جدید و دنیای کتاب را افزایش داده است.در این میان، خانواده نخستین و مهمترین بستر شکلگیری فرهنگ مطالعه است. کودکی که والدین خود را در حال کتابخواندن نمیبیند، کمتر با کتاب بهعنوان بخشی طبیعی از زندگی آشنا میشود. نمیتوان از فرزندان انتظار داشت به مطالعه علاقهمند باشند، در حالی که کتاب در فضای خانه حضور مؤثری ندارد و الگوی رفتاری مناسبی برای آن شکل نگرفته است. بنابراین، ترویج کتابخوانی پیش از آنکه به برنامههای تبلیغاتی و مناسبتهای فرهنگی وابسته باشد، نیازمند تغییر نگرش در محیط خانواده است.از سوی دیگر، مسئولیت گسترش فرهنگ مطالعه تنها بر دوش خانوادهها نیست. نهادهای فرهنگی، آموزشوپرورش، شهرداریها، کتابخانههای عمومی و رسانهها باید برای تقویت این فرهنگ برنامهای مستمر و عملیاتی داشته باشند. توسعه کتابخانههای محلی، برگزاری نشستهای کتابخوانی، حمایت از طرحهای ترویجی، فراهمکردن امکان دسترسی ارزانتر به کتاب و آشناکردن کودکان و نوجوانان با لذت مطالعه، از جمله اقداماتی است که میتواند کتاب را دوباره به زندگی مردم بازگرداند.رسانهها نیز در این مسیر وظیفهای فراتر از انتشار پیامهای مناسبتی دارند. معرفی کتابهای ارزشمند، گفتوگو با نویسندگان، نقد آثار و برجستهکردن تجربههای موفق در حوزه کتابخوانی میتواند به افزایش توجه عمومی به مطالعه کمک کند.واقعیت این است که حذف کتاب از سبد زندگی خانوادهها، تنها به معنای کاهش خرید یک کالای فرهنگی نیست؛ بلکه به معنای محدودشدن فرصت یادگیری، تضعیف تفکر نقادانه و کاهش سرمایه فرهنگی جامعه است. جامعهای که کمتر میخواند، در برابر سطحینگری، شایعات و اطلاعات نادرست آسیبپذیرتر خواهد بود. بازگشت |