اجرای آمایش و مأموریتگرایی در آموزش عالی یک الزام قطعی است
سپیدارآنلاین: گروه اجتماعی
مدیرکل نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شورای عالی انقلاب فرهنگی در نهمین جلسه هیأت رئیسه دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج با تأکید بر ضرورت اجرای کامل سیاستهای آمایش آموزش عالی و مأموریتگرایی در دانشگاهها، گفت: بقای نظام آموزش عالی کشور به اجرای صحیح این سیاستها وابسته است و هیچ واحد دانشگاهی در کشور از این تحول راهبردی مستثنی نیست.
در این نشست، دکتر علیزاده با اشاره به ضرورت بازنگری جدی در ساختار آموزش عالی کشور اظهار داشت: موضوع آمایش آموزش عالی و مأموریتگرایی یک الزام قطعی و غیرقابل اجتناب است و بر اساس سیاستهای ابلاغی شورای عالی انقلاب فرهنگی و ریاست دانشگاه آزاد اسلامی، راهی برای گریز از آن وجود ندارد.وی با بیان اینکه اجرای آمایش در دانشگاه آزاد اسلامی بر پایه واقعیتهای موجود در کشور و شبکه دانشگاهی در حال پیگیری است، افزود: طرحهای ارائهشده در این حوزه بر اساس دانشگاههای استانی و بازطراحی ساختار آموزش عالی تدوین شده و پس از رفع ایرادات، برای تصویب نهایی در شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه خواهد شد.مدیرکل نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: در صورت عدم اجرای صحیح این سیاستها، ترک فعل در نظام آموزش عالی محسوب خواهد شد و آینده و بقای دانشگاهها به میزان انطباق آنها با سیاستهای آمایش و مأموریتگرایی وابسته است.وی با اشاره به تغییرات جمعیتی و کاهش تقاضا برای ورود به آموزش عالی گفت: تعداد متقاضیان دوره کارشناسی در کشور از حدود ۱۰ میلیون نفر به حدود ۵ میلیون نفر کاهش یافته و این موضوع در کنار نگرانیهای اشتغال، موجب کاهش رغبت به ادامه تحصیل شده است.وی با انتقاد از برخی رویکردهای غیرکارآمد در توسعه رشتهها اظهار داشت: در بسیاری از موارد تغییرات صرفاً در سطح عنوان رشتهها بوده و محتوای واقعی تغییر نکرده است، در حالی که برخی رشتهها نیز به دلیل کاهش شدید تقاضا، از نظر اقتصادی و علمی توجیه ادامه فعالیت ندارند.مدیرکل نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به چالشهای تأمین مالی آموزش عالی گفت: تأمین منابع مالی در دانشگاهها به مسئلهای جدی تبدیل شده و لازم است درآمدهای غیرشهریهای، فعالیتهای مسئلهمحور و ارتباط مؤثر با صنعت جایگزین وابستگی صرف به شهریه شود.وی تأکید کرد: در مدل جدید حکمرانی آموزش عالی، پرداخت حقوق و ارتقای اعضای هیأت علمی باید مبتنی بر فعالیتهای مسئلهمحور و حل مسائل واقعی جامعه باشد، نه صرفاً تولید مقاله و فعالیتهای آموزشی محدود.
علیزاده با بیان اینکه دانشگاهها باید به سمت تولید «علم نافع» حرکت کنند، افزود: دانشگاه مأموریت دارد نیروی انسانی اخلاقی، مهارتی و فناور تربیت کند و این امر بدون ارتباط مستقیم با نیازهای جامعه و صنعت محقق نخواهد شد.وی با اشاره به نقش دانشگاهها در دوران بحرانها و تحولات فناورانه اظهار داشت: تجربههای اخیر نشان داده است که جنگها و بحرانهای جدید، جنگ فناوری هستند و دانشگاهها نقش اصلی را در تولید قدرت فناورانه کشور ایفا میکنند.
مدیرکل نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه تنها حدود ۳۰ درصد اعضای هیأت علمی در کشور بار اصلی فعالیتهای پژوهشی و فناورانه را بر دوش دارند، تصریح کرد: بخش قابل توجهی از نظام آموزش عالی صرفاً در نقش آموزشی فعالیت میکند، در حالی که دانشگاه باید در تولید فناوری و حل مسائل جامعه نقش فعالتری ایفا کند.
وی افزود: نظام آموزشی باید به سمت تربیت «شاگردپروری هدفمند» و تولید نیروی انسانی کارآمد حرکت کند و دورههای کارآموزی، در تعامل با صنعت نهادینه شود تا دانشجو همزمان با تحصیل وارد بازار کار شود.علیزاده با اشاره به اهمیت بورس تحصیلی هدفمند گفت: یکی از راهکارهای مهم در اصلاح نظام آموزش عالی، توسعه بورسهای تحصیلی در راستای نیاز صنایع است تا دانشجو از ابتدای تحصیل در مسیر اشتغال هدفمند قرار گیرد.مدیرکل نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ظرفیتهای قانونی از جمله قانون جهش تولید دانشبنیان گفت: بر اساس این قانون، صنایع میتوانند از طریق همکاری با دانشگاهها در حوزه تحقیق و توسعه از معافیتهای مالیاتی بهرهمند شوند که این موضوع فرصت مهمی برای تأمین مالی پایدار دانشگاههاست.
وی همچنین با اشاره به ضرورت تطبیق رشتهها با نیازهای واقعی جامعه افزود: برخی رشتهها با ورودی بسیار پایین مواجه هستند و ادامه آنها از نظر اقتصادی و آموزشی توجیه ندارد و باید بر اساس نیازهای منطقهای و استانی بازطراحی شوند.علیزاده تأکید کرد: در عین حال اگر حتی یک عضو هیأت علمی توانمند در یک رشته وجود داشته باشد، باید از ظرفیت او استفاده شود و رشته بهطور کامل حذف نشود، اما توسعه بیضابطه رشتهها نیز قابل پذیرش نیست.وی با اشاره به اسناد بالادستی از جمله سند ملی هوش مصنوعی، سند امنیت غذایی و سند ملی هوافضا گفت: تربیت نیروی انسانی در دانشگاهها باید دقیقاً بر اساس این اسناد انجام شود تا از بیکاری فارغالتحصیلان جلوگیری شود.مدیرکل نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر نقش دانشگاه در حل مسائل صنعت خودرو، فولاد، حملونقل و فناوریهای نوین گفت: بسیاری از چالشهای فعلی کشور ناشی از عدم پیوند مؤثر دانشگاه با صنعت و جامعه است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اجرای کامل سیاستهای آمایش، بازتعریف مأموریت دانشگاهها، اصلاح حکمرانی آموزش عالی و حرکت به سمت دانشگاههای مسئلهمحور، شرط اصلی عبور از چالشهای فعلی نظام آموزش عالی کشور است.