پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

پروفسور جمال قدوسی استاد دانشگاه و پژوهشگر آبخیزداری و آبخوانداری با اشاره به سابقه چند دهه زندگی و فعالیت علمی خود در کرج، بر ضرورت عبور از مقصرشناسی و تدوین راهکارهای علمی و هماهنگ برای کاهش خطر سیلاب تأکید کرد.
پروفسور قدوسی در سخنانی درباره وضعیت سیلاب و مدیریت آبخیز در کرج، با اشاره به سابقه طولانی زندگی خود در این شهر گفت: کرج را از زمانی که جمعیتی حدود سه هزار نفر داشت، به خاطر دارد و طی دهه‌های گذشته، گسترش شهر و تغییرات محیطی آن را از نزدیک مشاهده کرده است.وی با بیان اینکه شناخت وضعیت گذشته کرج برای درک شرایط امروز اهمیت دارد، به تغییرات گسترده شهر و محیط پیرامونی آن اشاره کرد و گفت بررسی خطر سیلاب نباید صرفاً به شرایط طبیعی یا وضعیت فعلی محدود شود؛ زیرا مداخلات انسانی در محیط‌های طبیعی، شهری و مرتعی، شرایط حوضه‌ها را تغییر داده و وضعیت آینده را نیز تحت تأثیر قرار داده است.ایشان با اشاره به اقدامات انجام‌شده از سوی کارشناسان و مجموعه منابع طبیعی و آبخیزداری، تأکید کرد که مسئله اصلی در شرایط کنونی، صرفاً تعیین مقصر یا نسبت‌دادن مسئولیت به یک دستگاه نیست، بلکه باید مشخص شود چه اقداماتی برای کاهش خطر سیلاب ضرورت دارد.
پروفسور قدوسی گفت: برای مواجهه با این مسئله، باید از طرح اختلاف‌ها و نسبت‌دادن کوتاهی‌ها فاصله گرفت و به سمت راهکارهایی رفت که پشتوانه علمی و کارشناسی داشته باشند.
به گفته وی، شرایط کنونی حوضه‌های آبخیز حاصل مجموعه‌ای از عوامل طبیعی و تغییرات ناشی از فعالیت‌های انسانی است؛ ازاین‌رو، مدیریت خطر سیلاب به شناخت دقیق این عوامل و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.ایشان در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت شناخت فرایندهای هیدرولوژیکی و ویژگی‌های بارش در حوضه‌های آبخیز اشاره کرد. او موضوع بارش‌های همرفتی و شکل‌گیری جریان‌های شدید و سیلاب‌های گل‌آلود را از جمله مسائلی دانست که باید در تحلیل وضعیت حوضه‌های کرج مورد توجه قرار گیرند.بر اساس محورهای مطرح‌شده در سخنان او، بررسی خطر سیلاب باید فراتر از میزان بارش انجام شود و عواملی مانند وضعیت حوضه آبخیز، شیب زمین، مسیر حرکت رواناب، فرسایش خاک و انتقال رسوبات نیز در ارزیابی‌ها لحاظ شوند.
پروفسور قدوسی همچنین بر اهمیت شناخت وضعیت حوضه‌های آبخیز کرج و استفاده از مطالعات و نقشه‌برداری‌های انجام‌شده در گذشته تأکید کرد. از نگاه او، تصمیم‌گیری درباره اقدامات آبخیزداری باید بر پایه شناخت میدانی و مطالعات علمی صورت گیرد و نمی‌توان برای همه نقاط، راهکار یکسانی در نظر گرفت.وی با اشاره به موضوع احداث حوضچه‌ها و سازه‌های رسوب‌گیر، بر ضرورت بررسی راهکارهایی مانند ایجاد حوضچه‌های رسوب‌گیر یا «پاندها» متناسب با شرایط هر حوضه تأکید کرد و نسبت به اجرای اقدامات سازه‌ای بدون پشتوانه کارشناسی هشدار داد.
بر این اساس، انتخاب نوع مداخله باید با توجه به ویژگی‌های طبیعی حوضه، مسیرهای جریان آب، میزان انتقال رسوب و شرایط بالادست و پایین‌دست انجام شود تا اقدامات اجرایی به کاهش خطر سیلاب و فرسایش کمک کنند.جمع‌بندی دیدگاه‌های مطرح‌شده از سوی این پژوهشگر آبخیزداری و آبخوانداری نشان می‌دهد که مدیریت سیلاب کرج به بررسی هم‌زمان عوامل طبیعی و انسانی، استفاده از مطالعات معتبر، شناخت دقیق حوضه‌های آبخیز و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.ایشان تأکید کرد که هدف اصلی جلسات کارشناسی باید دستیابی به راهکارهای عملی و علمی برای آینده باشد؛ راهکارهایی که به‌جای تمرکز بر اختلاف‌نظرها و مقصرشناسی، بر کاهش خطرات و متناسب‌سازی اقدامات با شرایط واقعی منطقه متمرکز باشند.