پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

آبخوان محدوده مطالعاتی هشتگرد به‌عنوان یکی از منابع اصلی تأمین آب استان البرز، با وجود نقش مهم در مصارف خانگی، کشاورزی و صنعتی، در سال‌های اخیر با چالش‌های جدی افت سطح منابع زیرزمینی مواجه بوده است.
استمرار این روند نشان می‌دهد اقدامات انجام‌شده در قالب طرح احیا و تعادل‌بخشی، در برخی ابعاد نیازمند ارزیابی دقیق‌تر و ارتقای اثربخشی است. در همین راستا، کارگاه مشارکتی «برنامه پایداری منابع آب زیرزمینی محدوده مطالعاتی هشتگرد» با هدف بررسی علمی، آسیب‌شناسی مسیر گذشته و تدوین برنامه عملیاتی قابل تعمیم برای بهبود حکمرانی آب زیرزمینی برگزار شد.این کارگاه آموزشی و تخصصی روز دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ با حضور محمد جهانشاهی؛ سرپرست معاونت حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای البرز و جمعی از معاونان و مدیران شرکت و هم‌چنین مدیران امور منابع آب شهرستان‌های استان البرز، کارشناسان و متخصصان حوزه منابع آب برگزار شد.
محمد جهانشاهی در ابتدای این نشست با اشاره به اجرای نزدیک به یک دهه طرح احیا و تعادل‌بخشی در دشت‌های استان البرز گفت: "در قالب این طرح، حدود ۱۵ پروژه اجرایی تعریف شده و هدف اصلی امروز، ارزیابی میزان اثربخشی این اقدامات و بررسی تغییرات ایجادشده در روند افت آبخوان‌هاست تا در صورت وجود خطا یا انحراف در مسیر اجرا، اصلاحات لازم انجام گیرد".او با اشاره به انتخاب دشت هشتگرد به‌عنوان پایلوت کشوری در استان البرز افزود: "برای دستیابی به جمع‌بندی علمی و دقیق، شرح خدمات مختلف بررسی شد و در نهایت قرارداد پژوهشی با دانشگاه تربیت مدرس منعقد شد تا برنامه پایداری منابع آب زیرزمینی این محدوده تدوین شود".در ادامه این کارگاه، دکتر حامد کتابچی؛ عضو هیئت علمی گروه مهندسی و مدیریت آب دانشگاه تربیت مدرس، در پنل تخصصی به ارائه چارچوب مطالعاتی این برنامه پرداخت.وی با اشاره به اهداف تحقیقاتی این پروژه اظهار کرد: "بررسی مستندات و تجربیات قانون مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی ایالت کالیفرنیا، بهره‌گیری از آموزه‌های معتبر بین‌المللی با قابلیت بومی‌سازی در ایران، و همچنین شناسایی چالش‌ها، نقاط قوت و ضعف طرح احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی کشور از محورهای اصلی این مطالعه است."بر اساس این گزارش، در این برنامه همچنین میزان کارآمدی اقدامات اجرایی در سطح محدوده مطالعاتی هشتگرد مورد ارزیابی قرار گرفته و راهکارهای مؤثر برای ارتقای اثربخشی در قالب یک برنامه عملیاتی پایداری آب زیرزمینی تدوین خواهد شد.
در بخش دیگری از این نشست، موضوع طراحی اقدامات مدیریتی و تقسیم محدوده مطالعاتی به ۹ ناحیه مدیریتی مطرح شد و گزینه‌های مختلفی از جمله کنترل برداشت‌های غیرمجاز و اضافه‌برداشت از آبخوان، مدیریت برداشت‌های زراعی و باغی، کنترل اضافه‌برداشت در بالادست، توزیع مجدد منابع آب بند و شبکه آبیاری کردان، کنترل برداشت آب‌بندهای بیرون از آبخوان، تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری و افزایش راندمان آبیاری به‌عنوان محورهای بررسی و تحلیل دقیق مورد بحث قرار گرفت.گفتنی است این کارگاه مشارکتی با رویکرد ارتقای مدیریت منابع آب زیرزمینی هشتگرد و بومی‌سازی تجربیات علمی، گامی مهم در مسیر تدوین برنامه‌ای عملیاتی و قابل تعمیم برای تقویت حکمرانی پایدار آب زیرزمینی در کشور به شمار می‌رود.