شعله‌های روشن در ویلاهای خالی البرز و هشدار کارشناسان
سپیدار‌آنلاین: گروه اجتماعی
فرارسیدن روزهای سرد سال، چرخه نامتوازن مصرف گاز در کشور را به نقطه‌ای حساس رسانده است؛ جایی که به گفته برخی مسوولان ، روشن ماندن سامانه‌های گرمایشی در باغ‌ویلای خالی از سکنه البرز و بی‌توجهی به مصرف بهینه به بهای سنگین تعطیلی چرخ تولید، افت فشار گاز در استانهای سردسیر شمالی و تضییع حقوق عمومی تمام می‌شود.
زمستان که از راه می‌رسد، دماسنج‌ها در مناطق کوهستانی و دامنه‌های البرز به زیر صفر میل می‌کنند و همزمان با افت دما، عقربه‌های مصرف گاز شتابی نامتعارف به خود می‌گیرند؛ در این میان، گاز طبیعی که با زحمات شبانه‌روزی دهها متخصص در اعماق خلیج فارس استخراج، پالایش و از طریق هزاران کیلومتر خطوط لوله پرفشار به خانه‌ها هدایت می‌شود، در میانه عادات مصرفی نادرست، ارزش حیاتی خود را از دست می‌دهد.انرژی پاک و ارزان، در حافظه جمعی بسیاری از ما به کالایی نامحدود و همیشگی بدل شده است، در حالی که واقعیت‌های میدانی و شاخص‌های فنی شبکه‌های توزیع گاز، تصویری سراسر متفاوت از شکنندگی این سرمایه ملی ارائه می‌دهند؛ شبکه سراسری گاز کشور سامانه‌ای به هم پیوسته و مداربسته است که هرگونه اضافه برداشت در مرکز و فلات مرکزی، بلافاصله اثر مستقیم خود را با افت فشار در نقاط انتهایی خطوط لوله نمایان می‌سازد.
ساخت دهها باغ ویلا در البرز
استان البرز به عنوان شاهراه ارتباطی پایتخت و یکی از متراکم‌ترین کانون‌های جمعیتی و صنعتی کشور، جایگاهی راهبردی در مدیریت ناترازی گاز دارد؛ با این حال، سیمای این استان در کنار کلانشهر صنعتی و کارگری کرج، میزبان تعداد زیادی قطعه باغ و ویلا در مناطقی نظیر ساوجبلاغ، چهارباغ، تهراندشت، طالقان و جاده کرج - چالوس است که الگوی مصرف نامتوازنی را به شبکه تحمیل می‌کنند.پدیده «ویلاهای پرمصرف و خالی از سکنه» یکی از دردهای مزمن حوزه انرژی در این منطقه است؛ اقامتگاههای ییلاقی که در طول هفته بخش زیادی از آنها تهی از انسان هستند اما دیگ‌های بخار، شوفاژها و گرمایش از کف آنها مدام بر روی بالاترین درجه حرارت فعال نگاه داشته می‌شود تا مالک یا مهمانان احتمالی در یک نیم‌روز آخر هفته وارد فضایی گرم شوند.
شعله‌های روشن در ویلاهای خاموش البرز
به گفته برخی کارشناسان حوزه انرژی ، این رفتار غیرمسوولانه در حقیقت سوزاندن حق حیات اقتصادی و اجتماعی میلیون‌ها شهروند دیگر است چرا که گازی که باید در کوره‌های صنعتی به فولاد، سیمان، پتروشیمی و کالای صادراتی بدل شود یا در بخاری یک خانواده محروم در دوردست‌ترین روستای مازندران و گلستان گرما ببخشد، در خانه‌های بدون سکنه البرز دود می‌شود و به هوا می‌رود.
ابعاد زیست محیطی مصرف بی رویه انرژی
در بعد زیست‌محیطی، سوزاندن بی‌رویه میلیاردها مترمکعب گاز که محصور در کوهها و تحت تاثیر پدیده وارونگی دما در پاییز و زمستان است، حجم عظیمی از آلاینده‌ها و دی‌اکسید کربن را در کاسه تنفسی این منطقه به دام می‌اندازد. هوای خاکستری کلانشهر کرج و افزایش بیماری‌های تنفسی، بخش دیگری از بهای پنهانی است که شهروندان برای این سبک مصرف می‌پردازند.ابعاد اقتصادی این مساله نیز تکان‌دهنده است؛ با کاهش فشار در شبکه و کسری روزانه موازنه گاز، نخستین ضربه به نیروگاههای برق وارد می‌شود و نیروگاهها به ناچار برای جبران سوخت، به سمت مازوت‌سوزی سوق داده می‌شوند یا واحدهای نیروگاهی با افت تولید، کشور را با کمبود برق در فصول دیگر نیز مواجه می‌کنند.همزمان، زنگ خطر برای کارخانه‌ها و شهرک‌های صنعتی متعددی که در البرز مستقر هستند به صدا درمی‌آید؛ قطع یا افت اجباری سهمیه گاز صنایع یعنی خاموشی خطوط تولید، کاهش تیراژ محصولات، عدم پایبندی به تعهدات صادراتی و در بدترین سناریو، تعدیل نیروهای کارگری که معیشت خانوارها را مستقیم تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
خطر ناترازی انرژی برای بخش تولید
تعطیلی بخش صنعت برای جبران اسراف بخش خانگی، نوعی خودزنی اقتصادی است؛ پدیده‌ای که در آن سرمایه تولید ثروت و اشتغال پایدار کشور قربانی سوزاندن بی‌ضابطه گاز در منازل و ویلاهای تفریحی می‌شود؛ اگر در یک کارخانه هزاران مترمکعب گاز ارزش افزوده و اشتغال خلق می‌کند، همان میزان در یک ویلای خالی یک اتاق بزرگ و بی‌استفاده را گرم نگاه می‌دارد.این هدررفت آشکار با هیچ‌یک از اصول اخلاقی، آموزه‌های دینی و مسوولیت‌های اجتماعی همخوانی ندارد؛ وجدان جمعی چگونه می‌تواند بپذیرد که نوزادی در مناطق مرزی و شمالی کشور به دلیل افت فشار شبکه در سوز و سرما بماند یا کپسول‌های گاز را با زحمت و هزینه گزاف تهیه کند، در حالی که در چند صد کیلومتر آن‌سوتر، استخرهای روباز و فضاهای مشاع اقامتگاههای ییلاقی در دل یخبندان داغ نگه داشته می‌شوند؟فرهنگ مصرف انرژی در کشور نیازمند یک انقلاب رفتاری و بازنگری اساسی است؛ باور غلطی که دمای اتاق را تا ۲۶ یا ۲۸ درجه بالا می‌برد تا در چله زمستان با لباس تابستانی درون خانه نشست و سپس برای تعادل دما پنجره‌ها را گشود، مصداق آشکار اتلاف بیت‌المال و منابع نسلی است که باید برای آیندگان به یادگار بماند.آمارها و محاسبات علمی کارشناسان انرژی اثبات کرده که دستیابی به تراز مصرف، مستلزم صرف هزینه‌های گزاف نیست بلکه اقدامات کم‌هزینه و بی‌هزینه نظیر عایق‌بندی پنجره‌ها، استفاده از پرده‌های ضخیم، خاموش کردن رادیاتور اتاق‌های بدون استفاده و پوشیدن لباس گرم در محیط کار و خانه، بخش عمده‌ای از ناترازی فصلی را مهار می‌کند.
توجه به پویش جهانی مصرف انرژی
پویش دمای رفاه ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتیگراد که سالهاست در پیشرفته‌ترین کشورهای جهان به عنوان یک استاندارد زیست‌محیطی و اقتصادی پذیرفته شده، در ایران نیز باید از سطح یک توصیه صرف عبور کرده و به یک وظیفه شهروندی بدل شود؛ کاهش تنها یک درجه از دمای سامانه‌های گرمایشی در مقیاس ملی، معادل تولید چندین فاز پارس جنوبی گاز را آزاد و روانه بخش‌های حیاتی می‌کند.کارشناسان می گویند: صاحبان باغ‌ویلاها در البرز باید آگاه باشند که دست‌اندازی به منابع تجدیدناپذیر در اقامتگاههای تفریحی بیش از آنکه یک تمکن مالی فردی باشد، ظلمی آشکار به زیرساخت‌های کل کشور است. بستن شیر اصلی گاز در هنگام ترک ویلا، تنظیم سامانه‌ها بر روی حالت خاموشی یا تخلیه آب سامانه‌ها برای جلوگیری از یخ‌زدگی، حداقل وظیفه‌ای است که انتظار می‌رود مالکان به آن متعهد باشند.از سوی دیگر، دستگاههای نظارتی و شرکت گاز نیز موظفند با ابزارهای بازدارنده و هوشمند، پایش دوره‌ای و پایش میدانی، پرمصرف‌هایی را که به هشدارها بی‌اعتنا هستند نقره‌داغ کنند و سهمیه انشعاب‌هایی را که منابع عمومی را فدای تفریحات کاذب می‌کنند، قطع نمایند تا عدالت در توزیع انرژی محقق شود.همبستگی ملی در مواجهه با چالش ناترازی گاز، سنگ محکی برای تعهد به سرنوشت مشترک هموطنان است؛ آزمونی که موفقیت در آن نیازمند هم‌صدایی رسانه‌ها، همراهی قاطبه مردم و اصلاح رفتارهای فردی است تا زمستان سرد پیش‌رو به فصلی پایدار، گرم و بدون تنش برای تمام آحاد جامعه در سراسر جغرافیای ایران بدل شود.
شعله‌های روشن در ویلاهای خالی البرز و هشدار کارشناسان
« ناصر حسینی»، سرپرست شرکت گاز استان البرز با تشریح آخرین وضعیت ناترازی گاز در کشور و البرز، رفتارهای مصرفی مشترکان و برنامه‌های مقابله با این چالش، زوایای دقیق‌تر این بحران و راهکارهای برون‌رفت از آن را بازگو کرد.وی با اشاره به تکرار هشدارهای حوزه انرژی در فصول سرد اظهار کرد: سالهای متوالی است که مدیران حوزه انرژی موضوع ناترازی، یعنی مصرف فراتر از تولید، را در فصل زمستان مطرح می‌کنند. در سنوات گذشته، کشور در ایام سرد سال با کسری روزانه بیش از ۳۰۰ میلیون مترمکعب مواجه بود؛ ناترازی در آن سال‌ها شبیه یک بیماری مزمن بود که با برخی تمهیدات و تدابیر کوتاه‌مدت کنترل می‌شد.حسینی ادامه داد: پس از حادثه خرابکارانه دشمن آمریکایی - صهیونی در ۲۷ اسفندماه در خطوط انتقال سراسری گاز کشور رخ داد و طی آن بین یک‌چهارم تا یک‌سوم تولید گاز کشور دچار مشکل شد، مسائله ناترازی از حالت مزمن به وضعیتی حاد تبدیل شد. با وجود تلاش‌های شبانه‌روزی همکاران در وزارت نفت و بازگرداندن حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از گاز از دست رفته به چرخه در شش ماهه گذشته، ناترازی امروز فراتر از ۴۰۰ میلیون مترمکعب است.
وی هشدار داد: اگر با همان الگوی مصرف زمستان گذشته پیش برویم، احتمال تنش افت فشار گاز در ۱۱ استان بسیار بالاست و بدون تردید سه استان شمالی کشور با قطعی و افت فشار گسترده در بخش خانگی روبه‌رو خواهند شد؛ وضعیتی که برای جلوگیری از آن، تمام توان و ظرفیت‌های مدیریتی و همراهی مردمی باید به کار گرفته شود.
سوختن گاز در ۶ تا هفت هزار ویلای خالی از سکنه؛ اجحاف در حق مردم
حسینی یکی از معضلات محوری البرز را وجود باغ‌ویلاهای فصلی دانست و تاکید کرد: بر اساس بررسی‌های میدانی، دست‌کم ۶ تاهفت هزار ویلا در البرز وجود دارد که مالکان آنها حضور دائم در محل ندارند اما در تمام ایام زمستان، همه سیستم‌های گرمایشی و حتی روشنایی آنها روشن باقی می‌ماند تا اگر آخر هفته قصد سفر داشتند فضا گرم باشد.
وی تاکید کرد: این اقدام ظلمی آشکار و رفتاری غیرمنصفانه در حق شهروندان و هموطنانی است که الگوی مصرف را رعایت می‌کنند؛ شرکت گاز استان با قاطعیت پیگیر رصد و ایجاد محدودیت برای این مصارف نامتعارف است و از مالکان نیز می‌خواهیم در زمان عدم حضور، جریان گاز این اماکن را قطع کنند.
تکلیف ابلاغی البرز برای کاهش ۲۰ درصدی مصرف
سرپرست شرکت گاز البرز با تشریح ابلاغیه‌های مکتوب به استانداری و دستگاههای اجرایی گفت: برای برقراری جریان گاز پایدار در استانهای سردسیر و انتهای خط لوله به‌ویژه در شمال کشور، به سه استان البرز، تهران و سمنان تکلیف قانونی ابلاغ شده که مصرف خود را نسبت به سال گذشته ۲۰ درصد در تمام بخش‌ها کاهش دهند.وی آمار مصرف استان البرز را برشمرد و بیان کرد: سال گذشته در مجموع پنج میلیارد و ۴۴۵ میلیون مترمکعب گاز در البرز به مصرف رسید. بیش از ۴۵ درصد از این حجم در بخش خانگی، ۲۷ درصد در نیروگاهها و ۱۸ درصد در بخش صنایع مصرف شده است بطوریکه بخش‌های یادشده بیش از ۹۰ درصد مصرف استان را تشکیل داده‌اند.حسینی افزود: در روزهای سرد زمستان، میانگین مصرف روزانه استان به حدود ۱۹ میلیون مترمکعب می‌رسد که بیش از ۸۰ درصد آن یعنی رقمی بالغ بر ۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب در بخش خانگی مصرف می‌شود؛ با این احتساب، برای تحقق تکلیف ۲۰ درصدی، باید روزانه بیش از سه میلیون و ۸۰۰ هزار مترمکعب از مصارف استان کسر شود.وی تصریح کرد: کل مصرف روزانه صنایع البرز حدود پنج میلیون و ۲۷۰ هزار مترمکعب است؛ اگر مردم در منازل به یاری نیایند، ناچار خواهیم بود سهمیه گاز صنایع را به شدت محدود کنیم که این مسائله به اشتغال، کارگران و تولید ثروت در استان لطمه وارد می‌سازد؛ در حالی که اگر بخش خانگی تنها ۱۰ درصد صرفه‌جویی کند، نیمی از این محدودیت‌ها برداشته می‌شود و با همراهی ۲۰ درصدی، هیچ فشاری به بخش مولد و اشتغال وارد نخواهد شد.
آمار دسته‌بندی مشترکان خانگی استان البرز
سرپرست شرکت گاز استان البرز با ارائه تحلیلی از رفتار مصرفی خانوارها در سال گذشته اظهار کرد:۶۴ درصد از مشترکان البرز در گروه خوش‌مصرف‌ها قرار داشتند که حدود ۵۴.۷ درصد از گاز مصرفی این بخش را استفاده کردند؛۱۸ درصد از مشترکان در آستانه ورود به الگوی مصرف قرار دارند و با اندکی مراقبت می‌توانند به جمع خوش‌مصرف‌ها بپیوندند.وی ادامه داد: ۱۴ درصد از مشترکان البرز در گروه پرمصرف‌ها دسته‌بندی شده‌اند که فشار مضاعفی بر شبکه وارد می‌کنند و باید هرچه سریع تر نسبت به اصلاح الگوی خود اقدام نمایند.
دعوت برای پیوستن به پویش دمای ۱۸ تا ۲۰ درجه
حسینی با دعوت از عموم مردم به پیوستن به «پویش دمای رفاه» گفت: دمای آسایش علمی بین ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و با رعایت همین یک اصل و پوشیدن لباس مناسب در منزل، بخش قابل توجهی از بحران مرتفع خواهد شد.وی به طرح‌های فنی و ایجابی شرکت گاز البرز اشاره کرد و یادآور شد:طرح تعویض رایگان بخاری‌های فرسوده و کم‌بازده و جایگزینی ۸۰ هزار دستگاه با بخاری‌های هوشمند و راندمان بالا در مناطق سردسیر استان نظیر طالقان و محور کوهستانی چالوس در دست اجرا است ضمن آنکه بهینه‌سازی و هوشمندسازی رایگان موتورخانه‌ها در سرتاسر البرز بدون اخذ هزینه از مشترکان دنبال می‌شود.حسینی گفت :طرح جامع نشت‌یابی با شعار «نشت صفر» برای به حداقل رساندن اتلاف و هدررفت شبکه تاسیسات گازرسانی استان با جدیت کامل عملیاتی شده است.
منبع ایرنا