پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

باران، یکی از زیباترین جلوه‌های رحمت الهی و از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی برای تداوم حیات و توسعه سرزمین است؛ نعمتی که طراوت طبیعت، سرسبزی زمین و امید به رونق کشاورزی را به همراه دارد.
محمد باصری بخشایش/ با این حال، همین نعمت ارزشمند در صورت نبود برنامه‌ریزی، آمادگی و مدیریت صحیح می‌تواند به عاملی برای بروز خسارت‌های جانی و مالی تبدیل شود.واقعیت این است که بارندگی‌های فصلی پدیده‌ای تازه و غیرقابل پیش‌بینی نیستند. هر سال با نزدیک شدن به فصل بارش، احتمال آب‌گرفتگی معابر، طغیان رودخانه‌ها، جاری شدن روان‌آب‌ها و بروز مشکلات در مناطق شهری و روستایی افزایش می‌یابد. بنابراین، مواجهه با این شرایط نباید به اقدامات مقطعی و واکنش‌های پس از وقوع حادثه محدود شود؛ بلکه مدیریت بحران باید از مدت‌ها پیش از آغاز بارندگی‌ها در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
یکی از مهم‌ترین الزامات در این زمینه، شناسایی نقاط حادثه‌خیز و رفع مشکلات زیرساختی است. لایروبی مسیل‌ها و کانال‌های هدایت آب‌های سطحی، پاکسازی دهانه پل‌ها و مسیرهای عبور روان‌آب، اصلاح شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و رسیدگی به نقاطی که در بارندگی‌های گذشته دچار آب‌گرفتگی شده‌اند، از جمله اقداماتی است که می‌تواند میزان خسارت‌ها را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.در این میان، مدیریت شهری مسئولیتی مهم و انکارناپذیر بر عهده دارد. شهرهایی که با گسترش ساخت‌وساز، افزایش جمعیت و توسعه سطوح نفوذناپذیر مواجه هستند، بیش از گذشته به زیرساخت‌های مناسب برای مدیریت آب‌های سطحی نیاز دارند. توسعه شهری بدون توجه به ظرفیت شبکه دفع آب‌های سطحی، می‌تواند در زمان بارندگی مشکلاتی جدی برای شهروندان ایجاد کند.
البته مدیریت بحران تنها به شهرداری‌ها محدود نمی‌شود. دستگاه‌های خدمات‌رسان، مدیریت بحران استانداری و فرمانداری‌ها، نیروهای امدادی، راهداری، شرکت‌های آب و فاضلاب و سایر مجموعه‌های مسئول باید با هماهنگی و تقسیم وظایف مشخص، آمادگی لازم را برای مواجهه با شرایط اضطراری داشته باشند. اطلاع‌رسانی به‌موقع، آماده‌باش نیروهای عملیاتی و فراهم کردن تجهیزات مورد نیاز نیز بخشی از این مسئولیت مشترک است.از سوی دیگر، شهروندان نیز در کاهش مخاطرات ناشی از بارندگی نقش دارند. پرهیز از ریختن زباله در جوی‌ها و کانال‌های آب، توجه به هشدارهای هواشناسی، خودداری از توقف و تردد در مسیرهای پرخطر و رعایت توصیه‌های نیروهای امدادی می‌تواند به کاهش مشکلات کمک کند.
نکته مهم آن است که موفقیت در مدیریت بحران را نباید صرفاً با عملکرد دستگاه‌ها پس از وقوع حادثه سنجید؛ بلکه معیار اصلی، میزان پیشگیری و آمادگی پیش از وقوع بحران است. اگر هر بار با آغاز بارندگی، همان مشکلات گذشته تکرار شود، باید در شیوه برنامه‌ریزی و نظارت بر عملکرد دستگاه‌های مسئول بازنگری کرد.باران باید مایه آبادانی، نشاط و طراوت شهرها باشد، نه عاملی برای نگرانی و خسارت شهروندان. تبدیل این نعمت طبیعی به فرصتی برای توسعه، نیازمند نگاه پیشگیرانه، مدیریت یکپارچه، تقویت زیرساخت‌ها و مسئولیت‌پذیری همه دستگاه‌هاست. امروز بیش از هر زمان دیگری باید از مدیریت بحران به سمت مدیریت پیش از بحران حرکت کنیم؛ چراکه هزینه پیشگیری همواره کمتر از هزینه جبران خسارت‌هاست.