تعیین عرصه و حریم؛ راهکاری کلیدی برای حفاظت و توسعه محوطههای تاریخی البرز
سپیدارآنلاین: گروه فرهنگی
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز گفت: تعیین دقیق عرصه و حریم محوطههای تاریخی، یکی از راهکارهای اساسی برای حفاظت مؤثر از این محوطهها و ایجاد بستر مناسب برای پژوهشهای باستانشناسی، برنامهریزی شهری و توسعه فعالیتهای فرهنگی و گردشگری در استان البرز است.
به گزارش ایکنا از البرز؛ شهباز محمودی، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز در حاشیه جلسه کمیته تعیین عرصه و حریم محوطه ها و بناهای البرز با تاکید بر اهمیت صیانت از محوطههای تاریخی استان گفت: یکی از اصلیترین وظایف معاونت میراث فرهنگی پس از شناسایی محوطههای تاریخی، تعیین عرصه و حریم آنها است. خوشبختانه در استان البرز محوطههای بسیار ارزشمندی شناسایی شدهاند که بسیاری از آنها به ثبت ملی رسیدهاند و اکنون نیازمند تعیین حریم دقیق برای حفاظت بهتر هستند.
وی با اشاره به پیچیدگیهای فرآیند تعیین عرصه و حریم محوطهها توضیح داد: این کار مستلزم گمانهزنیهای علمی و انجام مطالعات باستانشناسی است که هزینههای جانبی قابل توجهی دارد. در برخی موارد، به دلیل اهمیت و ضرورت پاسخگویی به استعلامهای متعدد از سوی شهرداری، بنیاد مسکن، جهاد سازندگی و سایر دستگاهها، از توانمندی کارشناسان و باستانشناسان متخصص خود معاونت بهره میبریم تا فرآیند تعیین حریم سریعتر و دقیقتر انجام شود.
محمودی افزود: خوشبختانه در معاونت میراث فرهنگی استان البرز تیمی توانمند از باستانشناسان حرفهای داریم که بهصورت مستمر در زمینه تعیین عرصه و حریم محوطهها فعالیت میکنند. استفاده از ظرفیت داخلی باعث شده است که علاوه بر صرفهجویی در زمان و هزینه، اطمینان بیشتری نسبت به دقت علمی مطالعات داشته باشیم.
این مسئول توضیح داد: در جلسه امروز تعیین حریم دو محوطه تاریخی تپه قوهه و تپه راشته شرقی مورد بررسی قرار گرفت. پس از بحث و بررسی کارشناسی، با اتفاق نظر اعضای شورا، اصل و حریم این دو محوطه تصویب شد و در اولین فرصت جهت تایید نهایی به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ارسال خواهد شد.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز توضیح داد: برای محوطه تاریخی قوهه، تیمی از مشاوران متخصص باستانشناسی در نظر گرفته و پس از انجام گمانهزنیهای دقیق، لایههای مختلف خاکی و اشیای تاریخی آن شناسایی شد. بررسیها نشان میدهد که این تپه از لحاظ تنوع فرهنگی و عمق تاریخی، ظرفیت بسیار بالایی برای تبدیل شدن به یک سایتموزه استاندارد در استان البرز دارد. این محوطه با داشتن لایههای متوالی تاریخی و آثار متنوع، میتواند به مرکزی برای مطالعات باستانشناسی و فعالیتهای آموزشی و فرهنگی تبدیل شود و به عنوان یک مقصد پژوهشی و گردشگری مهم در استان شناخته شود. بر اساس برنامهریزیهای معاونت میراث فرهنگی، امیدواریم با تخصیص اعتبارات لازم از سوی وزارتخانه، پروژه تبدیل این محوطه به سایتموزه طی سالهای آینده اجرایی و آماده بهرهبرداری شود.
محمودی گفت: محوطه تپه راشته شرقی در اطراف زمینهای شخصی قرار داشت و در روند تعیین عرصه و حریم، نیاز به همکاری مستقیم مالکین بود. خوشبختانه مالکین با روحیه ملی و همکاری صادقانه، بخش قابل توجهی از زمین خود را در اختیار دولت قرار دادند تا عرصه و حریم مورد نظر ما برای حفاظت از محوطه کامل شود.
وی درباره اهمیت ثبت و حفاظت محوطهها افزود: تعیین عرصه و حریم دقیق، نه تنها به حفاظت محوطههای تاریخی کمک میکند، بلکه نقش مهمی در برنامهریزی شهری و جلوگیری از ساخت و ساز غیرمجاز در اطراف محوطهها دارد. وقتی محدوده قانونی هر محوطه مشخص شود، دستگاههای مختلف مانند شهرداری و بنیاد مسکن میتوانند در اجرای پروژهها، الزامات حفاظتی را رعایت کنند و از تخریب احتمالی جلوگیری شود.
محمودی در پایان تصریح کرد: محوطههای تاریخی استان البرز دارای ارزشهای فرهنگی و تاریخی بینظیری هستند که باید با جدیت و دقت علمی حفظ شوند. تلاش ما بر این است که با استفاده از توان داخلی، همکاری مردم و حمایت وزارتخانه، نه تنها عرصه و حریم محوطهها تعیین شود، بلکه زمینه برای توسعه فعالیتهای پژوهشی، گردشگری و آموزشی نیز فراهم شود. این اقدامات بخشی از مأموریت ما برای صیانت از میراث فرهنگی و انتقال آن به نسلهای آینده است.