کتابخوانی؛ چراغی برای روشنایی مسیر آگاهی جامعه
سپیدارآنلاین: گروه یادداشت
۲۴ آبانماه، روز کتاب و کتابخوانی، فرصتی است برای بازاندیشی در جایگاه مطالعه در زندگی فردی و اجتماعی و یادآوری نقش بیبدیل کتاب در رشد فکری، فرهنگی و تمدنی جوامع. کتاب، تنها مجموعهای از واژهها و صفحات نیست؛ بلکه دریچهای به جهان اندیشه، تجربه و دانایی است که انسان را از محدودیتهای زمان و مکان فراتر میبرد و زمینه شناخت عمیقتر جهان پیرامون را فراهم میکند.
فتانه محمودخانی/ در روزگاری که سرعت انتقال اطلاعات افزایش یافته و شبکههای اجتماعی بخش قابلتوجهی از اوقات روزانه مردم را به خود اختصاص دادهاند، اهمیت کتابخوانی بیش از گذشته احساس میشود. دسترسی آسان به حجم گستردهای از اطلاعات، لزوماً به معنای افزایش آگاهی نیست؛ چراکه بسیاری از اطلاعات منتشرشده در فضای مجازی، سطحی، پراکنده و گاه فاقد اعتبار هستند. در چنین شرایطی، مطالعه کتاب فرصتی برای تمرکز، تفکر عمیق، تحلیل و تقویت قدرت تشخیص و انتخاب فراهم میکند.
جامعهای که با کتاب مأنوس باشد، در برابر شایعات، اطلاعات نادرست و قضاوتهای عجولانه آسیبپذیری کمتری خواهد داشت. کتابخوانی به انسان میآموزد پیش از پذیرفتن یک ادعا، درباره آن بیندیشد، برای شناخت مسائل به منابع معتبر مراجعه کند و با نگاهی نقادانه به رویدادهای پیرامون خود بنگرد. از این منظر، ترویج فرهنگ مطالعه نهتنها یک ضرورت فرهنگی، بلکه اقدامی مؤثر در ارتقای سرمایه اجتماعی و توسعه پایدار است.
البته گسترش فرهنگ کتابخوانی صرفاً با توصیه به مطالعه محقق نمیشود. خانواده، مدرسه، دانشگاه، رسانهها و نهادهای فرهنگی هرکدام در شکلگیری عادت مطالعه مسئولیت دارند. اگر کودکان از سالهای نخست زندگی، کتاب را در محیط خانه و در کنار رفتار مطالعه والدین ببینند، احتمال بیشتری وجود دارد که در بزرگسالی نیز با کتاب همراه بمانند. همچنین مدارس باید از رویکرد صرفاً آموزشی و امتحانمحور فاصله بگیرند و فرصتهایی برای مطالعه آزاد، گفتوگو درباره کتاب و پرورش علاقه به دانستن ایجاد کنند.
در این میان، کتابخانههای عمومی نیز باید به مراکزی پویا برای تعامل فرهنگی، تبادل تجربه و دسترسی عادلانه به منابع دانشی تبدیل شوند. حمایت از نویسندگان، ناشران و کتابفروشان، توجه به قیمت و دسترسی کتاب و استفاده هوشمندانه از ظرفیت کتابهای الکترونیکی و صوتی نیز میتواند موانع مطالعه را کاهش دهد.
۲۴ آبانماه نباید تنها به برگزاری چند برنامه مناسبتی و بیان شعارهایی درباره اهمیت کتاب محدود شود. ترویج کتابخوانی نیازمند برنامهریزی مستمر و تبدیل مطالعه به بخشی از سبک زندگی مردم است. شاید آغاز این تحول، سادهتر از آن باشد که تصور میکنیم؛ اختصاص روزانه چند دقیقه به مطالعه و معرفی کتابهای ارزشمند به اطرافیان.
بیتردید، آینده روشن هر جامعه از مسیر آگاهی، اندیشه و دانایی میگذرد و کتاب همچنان یکی از مطمئنترین راههای رسیدن به این مقصد است. جامعه کتابخوان، جامعهای برخوردار از قدرت تفکر، انتخاب آگاهانه و توانایی بیشتر برای ساختن آیندهای بهتر خواهد بود.