توسعه پايدار، رهاورد حمل و نقل بسامان
سپیدارآنلاین: گروه شهری
26 آذر به عنوان روز حمل و نقل فرصتي است اين واقعيت را بپذيريم كه انسان، وسيله نقليه و راه، مثلث شكل دهي حمل و نقلي محسوب مي شوند كه چنانچه هر كدام به شايستگي نتوانند نقش و كاركرد خود را ايفا كنند، صنعت حمل و نقل به عنوان يك صنعت در آمد زا نخواهد توانست در توسعه مدنظر مديريت كشور نقش آفرين شود.
امروز صنعت حمل و نقل، صنعت توانمندي است كه به مدد مدیریت صحیح و درایت اقتصادی، مي تواند به عنوان یكی از منابع درآمدی پايدار، جایگزین مناسبي براي درآمد نفت، در اقتصاد كشور شود. به همين دليل و با رصد تاریخ تمدنهای بزرگ اين واقعيت آشكار مي شود كه برخورداری از شبكه حمل و نقل كارآمد یكی از عوامل زمینه ساز توفیق تمدنها در عرصه تولید و بازرگانی داخلی و خارجی بوده و تمدن باستانی و پرافتخار ایران نیز، بخشی از موقعیت و اقتدار تاریخی خود را مدیون موقعیت جغرافیایی خاص و نظام توانمند و انعطاف پذیر حمل و نقل و ارتباطات بوده است.
در جهان امروز، بخش حمل و نقل از جمله بخشهاي زير بنايي اقتصاد هر جامعه است كه علاوه بر تحت تأثير قرار دادن فرايند توسعه اقتصادي، خود نيز در جريان توسعه دچار تغيير و تحول ميشود. امروزه بر کسی پوشیده نیست که راه رسیدن به فرایند توسعه اقتصادی تنها با عبور از پل مستحکمی به نام حمل و نقل امکان پذیر است؛ از این رو میتوان با اطمینان گفت که حمل و نقل یکی از اصلی ترین ارکان زیر بنایی کشورهای پیشرفته و در حال توسعه به شمار میآید. در اقتصاد ایران، با وجود پیشرفت های چشمگیری که در توسعه زیر ساخت های حمل و نقل صورت گرفته است، هنوز این بخش یکی از تنگناهای رشد اقتصادی محسوب میشود. به عنوان مثال در حمل و نقل هوایی، مشکل اصلی فرسودگی ناوگان و کمبود هواپیما است. در حمل و نقل زمینی، مشکل اصلی فرسودگی ناوگان مسافری و همچنین پوشش ناکافی شبکه بزرگراه های کشور است. در حمل و نقل ریلی هم، مشکلات اصلی فرسودگی شدید ناوگان و تأسیسات، کیفیت پایین خدمات و نا کافی بودن پوشش خطوط ریلی در مناطق مختلف کشور است.
اين همه در حالي است كه کشور ایران مزیت ها و فرصت های منحصر به فردی در زمینه ترانزیت کالا و مسافر و انرژی، گردشگری، صنایع معدنی و حوزه انرژی دارد که فعال شدن این ظرفیتها و استفاده از این مزیتها، مستلزم توسعه همه جانبه زیر ساختهای حمل و نقل است. به بیان دیگر، توسعه همه جانبه و گسترده زیر ساختهای حمل و نقل، میتواند زمینه دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و اشتغالزا باشد.
سخن پاياني
حمل و نقل درون شهري در ايران بيش و پيش از آنكه از ناحيه سه عنصر جاده، وسيله نقليه و انسان منتفع شود و سود ببرد، بيشتر در رنج است، چرا كه جاده به جاي آنكه راهگشا باشد دامن گشوده است تا خودروها بي اندازه و بي شمار در آن جولان دهند، شماري از انسانها فارغ از آنكه به قوانين احترام بگذارند راه را بر ديگران مي بندند تا خود گليم از مخمصه ترافيك بيرون بكشند، خودروها به جاي آنكه گره گشا باشند و وسيله اي باشند تا شهروندان را از نقطه اي به نقطه اي ديگر برسانند، بيشتر كاركرد سرمايه اي يافته اند و بعد اقتصادي را به رخ مي كشند. در چنين شرايطي براي آنكه عناصر تشكيل دهنده صنعت حمل و نقل درون شهرها به جاي نقمت، نعمت تلقي شوند، بايستي براي رفت و آمد، خودروهاي عمومي را جايگزين خودروهاي شخصي كنيم، قطار زير زميني را ميدان دار حمل و نقل و جابجايي مسافر در شهر سازيم و اين باور را تبديل به فرهنگ كنيم كه راه برون رفت از ترافيك آزاردهنده و سرسام آور رويكرد مديران شهري به سوي حمل و نقل عمومي است. شهرداري كرج در اين مسير با بانك شهر خط اعتباري ويژه اي تدارك كرده است تا با كمك اين اعتبار هم راه اندازي قطار شهري سرعت بگيرد و هم پاياني بر ترافيك آزاردهنده شهر باشد. در كنار آن شهرداري تلاش مي كند اعتباري را كه وزارت كشور براي توسعه حمل و نقل عمومي اختصاص داده است جذب كند تا اتفاق مبارك نوسازي ناوگان حمل و نقل عمومي در شهر كرج رخ دهد. آخر آنكه 26 آذر به عنوان روز حمل و نقل بهانه و البته فرصتي است برای بازنگری نیازها و مشكلات این بخش و مجال مغتنمي است تا از خدمات ارزشمند رانندگان صنوف حمل و نقل اعم از حمل و نقل جادهای، هوایی، ریلی و دریایی - كه با پشتکاری شگفت انگیز تلاش مي كنند در راه شکوفایی اقتصاد ایران گام بردارند - تقدير كرده و به آنها تبريك بگوييم.
دکتر اصغر نصیری شهردار کرج