پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

رسانه‌ها همواره به‌عنوان ستون چهارم دموکراسی و ابزار اثرگذار بر افکار عمومی، نقشی فراتر از انتقال اخبار ایفا کرده‌اند.
سمانه حسینی/ در جامعه‌ای که ارتباطات و اطلاعات سریع، گسترده و چندکاناله شده، رسانه‌های داخلی نه تنها ابزار اطلاع‌رسانی، بلکه محور شکل‌دهی گفتمان سیاسی، ایجاد وفاق اجتماعی و هدایت روندهای ملی محسوب می‌شوند. اهمیت این نقش زمانی بیشتر می‌شود که شرایط سیاسی کشور با چالش‌ها و فشارهای خارجی و داخلی مواجه است؛ زیرا رسانه‌ها می‌توانند زمینه همگرایی و اتحاد مردم را فراهم کنند یا برعکس، اختلاف و سردرگمی را تشدید کنند.
بازنمایی اخبار و تحلیل‌های سیاسی در رسانه‌ها، نخستین و مهم‌ترین ابزار تأثیرگذاری بر جامعه است. رسانه داخلی قادر است با انتخاب دقیق زبان، تصویرسازی و تأکید بر موضوعات کلیدی، افکار عمومی را به سمت وحدت و همبستگی هدایت کند. نمونه‌های تاریخی نشان می‌دهند که در دوران حساس سیاسی، رسانه‌های منسجم و مسئولانه توانسته‌اند ضمن اطلاع‌رسانی صحیح، احساس اعتماد عمومی را تقویت کرده و جامعه را در مسیر تصمیم‌گیری‌های کلان ملی همراه سازند. از سوی دیگر، ضعف رسانه‌ای یا انتشار اطلاعات غیرموثق، می‌تواند تفرقه، بی‌اعتمادی و کاهش انسجام اجتماعی را به دنبال داشته باشد؛ مسئله‌ای که دشمنان نیز همواره به دنبال بهره‌برداری از آن هستند.یکی از مؤلفه‌های کلیدی در نقش رسانه‌های داخلی، تحلیل واقع‌بینانه و بدون جانبداری افراطی است. رسانه‌ای که صرفاً جناحی عمل کند یا تنها انتقاد یا تمجید کند، نمی‌تواند به وحدت سیاسی کمک کند. افکار عمومی، به‌ویژه در جامعه‌ای با تنوع دیدگاه‌ها و گرایش‌های سیاسی، نیازمند دریافت اطلاعات صحیح، مقایسه دیدگاه‌ها و تحلیل‌های مستدل است تا بتواند تصمیم‌گیری آگاهانه و مشارکت فعال در فرآیندهای سیاسی داشته باشد. اینجاست که مسئولیت حرفه‌ای خبرنگاران، تحریریه‌ها و مدیران رسانه‌ای پررنگ می‌شود؛ زیرا کیفیت محتوا و نحوه بازنمایی رویدادها مستقیماً با اعتماد عمومی و وحدت سیاسی جامعه مرتبط است.
نقش رسانه‌های محلی و استانی نیز در این میان نباید دست‌کم گرفته شود. در بسیاری از مواقع، جریان‌های خبری و تحلیل‌های ملی، مسائل و دغدغه‌های مناطق مختلف را بازتاب نمی‌دهند یا با فاصله زمانی زیاد منتشر می‌کنند. رسانه‌های داخلی و محلی، با تمرکز بر ظرفیت‌ها و مشکلات هر استان یا شهرستان، می‌توانند نقش واسطه‌ای میان مردم و تصمیم‌گیران ملی ایفا کرده و حس مشارکت و تعلق اجتماعی را تقویت کنند. این امر به ویژه در دوران انتخابات، بحران‌های اقتصادی یا تحولات مهم اجتماعی، می‌تواند موجب افزایش وحدت و کاهش شکاف‌های منطقه‌ای شود.در شرایط کنونی کشور که فشارهای خارجی و تهدیدهای اقتصادی بر افکار عمومی تأثیر می‌گذارد، رسانه‌ها مسئولیتی مضاعف دارند. انتشار اخبار درست درباره تحولات اقتصادی، گزارش تحلیلی از تصمیمات سیاست‌گذاران و تبیین اثرات اقدامات ملی و استانی، موجب آرامش روانی جامعه و کاهش زمینه سوءاستفاده دشمنان خواهد شد. از سوی دیگر، رسانه‌ها می‌توانند با نهادینه کردن گفت‌وگوی عقلانی و احترام به دیدگاه‌های مختلف، مانع از شکل‌گیری جوهای هیجانی و پراکنده در جامعه شوند.
یکی از راهکارهای مؤثر برای تقویت نقش رسانه‌های داخلی در ایجاد وحدت سیاسی، تقویت سواد رسانه‌ای مردم است. شهروندانی که توان تحلیل اخبار، تشخیص منابع معتبر و مقایسه اطلاعات را داشته باشند، کمتر تحت تأثیر شایعات و اطلاعات غلط قرار می‌گیرند. این مسأله نه تنها باعث انسجام سیاسی می‌شود، بلکه اعتماد عمومی به رسانه‌های داخلی را افزایش می‌دهد و موجب می‌شود جریان‌های خبری مسئولیت‌پذیر جایگاه خود را در جامعه مستحکم کنند.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نهایی آن است که رسانه‌های داخلی، چه ملی و چه محلی، نقش بی‌بدیلی در حفظ وحدت سیاسی و اجتماعی کشور دارند. مسئولیت آن‌ها محدود به انتشار اخبار نیست، بلکه شامل بازنمایی منصفانه، تحلیل دقیق، توجه به دغدغه‌های مردم و ترویج گفت‌وگوی عقلانی می‌شود. در شرایطی که دشمنان خارجی و جریان‌های مخرب داخلی به دنبال ایجاد اختلاف و بی‌اعتمادی هستند، رسانه‌های داخلی می‌توانند با پایبندی به حرفه‌ای‌گری، اخلاق و استقلال حرفه‌ای، جامعه را در مسیر وفاق، انسجام و تصمیم‌گیری آگاهانه هدایت کنند.به بیان ساده، هر خبر، هر گزارش و هر تحلیلی که رسانه داخلی منتشر می‌کند، بخشی از سرمایه اجتماعی و سیاسی کشور است. از این رو، تقویت رسانه‌های مسئول، افزایش سواد رسانه‌ای شهروندان و ایجاد بستری برای گفت‌وگوی سازنده، مهم‌ترین راهکار برای حفظ وحدت سیاسی و همگرایی ملی در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود.